In 2012 was het dan zover: ik ging de opleiding Kernvisie methode volgen. Hoe ik bij deze methode terecht ben gekomen omschreef ik eerder in het blog De gouden vraag. Het eerste deel van de opleiding omvatte het didactische gedeelte. Er vielen nogal wat kwartjes tijdens de opleidingsdagen: ik zag een heel scala van voorvallen met oud-leerlingen van het huiswerkinstituut waar ik had gewerkt aan mijn geestesoog voorbij trekken. Ik begon opeens te begrijpen waarom een bepaalde aanpak wel of niet voor hen werkte en ik kon hun vragen nu veel beter duiden.
Leerstijlen
Tijdens de opleiding tot Kernvisiecoach leerde ik over verschillende leerstijlen; de manier waarop iemand informatie in zich opneemt, verwerkt en onthoudt. Er worden vanuit de NLP 4 leerstijlen onderscheiden: auditief, digitaal, visueel en kinesthetisch. De auditieve leerstijl (leren door te horen en te luisteren) en digitale leerstijl (leren door te denken, analyseren, redeneren) zijn gekoppeld aan de linkerhersenhelft. Deze 2 manieren van informatie verwerken noemen we dan ook de linksgeoriënteerde leerstijl. Aan de rechterhersenhelft zitten de visuele (leren door te zien, denken in beelden) en kinesthetische (leren door te doen, te voelen en te ervaren) leerstijl gekoppeld. Laat ik voorop stellen dat elk mens vanaf de kindertijd beide hersenhelften gebruikt en dat deze in veel processen samenwerken. Toch heeft iedereen een voorkeur voor een specifieke leerstijl.
Hoe ontstaat nu een leerprobleem?
Het onderwijs sluit vooral aan op de leerstijlen in de linkerhersenhelft. De lesstof wordt veelal via spraak (auditief) en boeken (digitaal) overgebracht. De lesstof wordt bottom-up aangeboden. Dit houdt in dat de lesmethodes de stof stapsgewijs behandelen: van losse onderdelen naar geheel, van makkelijk naar moeilijk. Men gaat ervan uit dat deze aanpak voor alle leerlingen even geschikt is. Daarnaast is er een bepaalde visie over hoe kinderen zouden moeten leren; maak een samenvatting of herhaal woordjes een aantal keer dan komt het vanzelf in je hoofd, tafels automatiseer je door te ‘stampen’. Een aanpak die vooral helpend is voor de leerlingen met een linksgeoriënteerde leerstijl. Maar ja, wat nou als je op een andere manier denkt en leert? Dan sluit het onderwijs dus niet goed aan op de manier waarop de leerling leert en ontstaan er problemen.
Waarom het woord ‘leerprobleem’ eigenlijk misleidend is
Wanneer een rechtsgeoriënteerde leerling wordt geacht mee te draaien in een linksgeoriënteerd onderwijssysteem, ontstaan er problemen. Dit noemen we vaak leerproblemen. Er zou iets aan de hand zijn met de leerling: de leerling heeft een leerprobleem. De grootste eye-opener voor mij was: een ‘leerprobleem’ zegt niets over het vermogen of de intelligentie van de leerling, het zegt iets over dat de manier van leren van het kind niet aansluit bij de manier van lesgeven op school. De Kernvisie-methode sluit juist wèl aan bij hoe het brein van het kind informatie bij voorkeur verwerkt.
“If a child can’t learn the way we teach, maybe we should teach the way they learn.”
Ignacio Estrada
Wat er gebeurt als onderwijs structureel niet aansluit
Bij een structurele mismatch tussen onderwijs en leerstijl kan het kind op den duur gaan onderpresteren; de leerlingen laten bij toetsen, CITO en opdrachten niet zien wat ze eigenlijk kunnen. Een veelgehoorde uitspraak van ouders en leerkrachten is dan ook: “Het zit er wel in, maar het komt er niet uit” In de loop van de basisschooltijd ontstaan vaak hiaten in fundamentele lesstof en leerachterstand. Ouders zeggen regelmatig: het automatiseren lukt niet. Niet zelden heeft dit tot gevolg dat leerlingen blijven zitten, afstromen naar een lager niveau of uitvallen zonder dat de oorzaak van het onderpresteren wordt gezien. De interventie heeft geen effect: het oorspronkelijke probleem verhuist gewoon mee.
Zodra het uitgangspunt is dat het leerprobleem bij het kind ligt, wordt dus ook de oplossing gezocht bij het kind. Dit kan resulteren in het ondergaan van testen en onderzoeken (intelligentie, dyslexie, ADHD, etc), extra instructie en ondersteuning op school of buiten school, bijles, faalangsttraining. Kortom, de focus verschuift naar labels, diagnoses en trainingen, terwijl de kern — hoe leert dit kind? — vaak buiten beeld blijft. Het gevolg is dat er regelmatig verkeerde interventies worden ingezet, namelijk meer van hetzelfde: extra uitleg, herhaling, oefenen, bijles — terwijl juist dát niet werkt voor deze leerling.
Dit versterkt echter wel het gevoel van het kind: er is iets mis met mij, wat flinke impact heeft op het zelfvertrouwen en het plezier in leren.
Wat doet de Kernvisie methode?
Met de Kernvisie methode kijken we of we inderdaad met een kind te maken hebben wat een voorkeur heeft voor een rechtsgeoriënteerde leerstijl. Zo ja, dan lopen we het fundament van de basisschoolstof na. Meestal zitten hier hiaten en is basale stof niet of niet goed geautomatiseerd. Deze hiaten pakken we aan door de lesstof opnieuw aan te bieden, maar nu op een manier die aansluit op de manier waarop het kind informatie bij voorkeur verwerkt: visueel. Het kind ervaart dat het leren nu opeens wel lukt, wat direct een positieve weerslag heeft op het zelfvertrouwen en na verloop van tijd wordt leren ook leuker. Ondertussen leert de coach het kind leerstrategieën aan, die wèl werken voor de rechtsgeoriënteerde leerling. Bij alle sessies is een ouder/verzorger aanwezig, zodat ook zij zicht krijgen op hoe hun kind leert en hoe zij hun kind zelfstandig verder kunnen begeleiden na het traject.
Waarin NatuurTalent zich onderscheidt
Met mijn achtergrond als studiebegeleidster op een huiswerkinstituut en ervaring als Kernvisiecoach heb ik de visuele top-down aanpak in de loop van tijd ook vertaald naar andere onderdelen waar leerlingen in vastlopen, denk aan zinsontleden, woordsoorten, metriek stelsel, breuken en procenten.
Voor scholieren van het voortgezet onderwijs werk ik tweeledig: enerzijds worden de hiaten in het automatiseren weggewerkt, zodat er weer een stevig fundament ontstaat en anderzijds reik ik tegelijkertijd leerstrategieën aan voor het heden en de toekomst. Ook kan -indien nodig- een sessie aan planning worden gewijd.
De afgelopen jaren heb ik steeds meer ervaring opgedaan in het coachen van creatief hoogbegaafde leerlingen die vastlopen in het schoolsysteem en ’thuiszitters’.
Wanneer er aangesloten wordt op de leerstijl van een leerling, kunnen grote stappen worden gezet in het toepassen van de juiste leerstrategieën en het verbeteren van schoolresultaten. Leerproblemen verminderen of verdwijnen. Dit heeft grote gevolgen voor het kind, dat mag ontdekken dat hij of zij wel kan leren en een stukje regie terugkrijgt. Dat vergroot het zelfvertrouwen en het plezier in leren — en dat verdient ieder kind.
Bron afbeelding: Gerd Altmann via Pixabay